Opeens een golf van herinneringen

korfje  Vanmorgen moest ik de berging half leeg ruimen: er kwamen monteurs voor de cv-ketel. Op de berging zag ik alle spullen van Tim weer, ook dat kleine korfje dat hij zo leuk had gevonden. Er sloeg een golf van herinneringen door me heen.

Dat korfje is een verhaal apart. Voor Tim had ik een klimmeubel gekocht, groot en stoer, maar toch overzichtelijk. En duur, meer dan honderd euro..

Tim vond er geen klap aan. Hoe ik de mogelijkheden ervan ook aanprees en aanwees, hij wenste er geen gebruik van te maken. Na een jaar of wat besloot ik dat het klimmeubel weg moest. Ik brak het korfje eraf en legde het vlak voor de bank, om later weg te gooien. Tot mijn verbazing vond hij het meteen leuk. Erin zitten en erdoor kijken, door het korfje heen lopen, hij kon er niet gauw genoeg van krijgen. De rest van het klimmeubel ging naar de kringloop, het korfje bleef.

Vanmorgen op de berging had ik het weer in handen. Die zachte bekleding, en die opening waar hij dan doorheen gluurde. En nu wist ik niet eens meer heel precies hoe hij erin liep, en of hij miauwde als hij dan aandacht wilde. De herinneringen golfden terug, maar anders dan voorheen. Beelden, flarden van het verleden, zonder geluid, zonder details. Vervaagd –  wat goed en moeilijk tegelijkertijd is.

Advertenties

Kun je dromen sturen?

tim15febr2015 Als ik pas wakker ben, probeer ik me mijn dromen te herinneren. Dat is een oefening, een training, en door de jaren heen lukt het steeds beter. Wat ik ook wil, is weten dat ik droom tijdens de droom. Dat heeft ook met Tim te maken.

In de eerste weken nadat Tim gestorven was, droomde ik van hem. Die dromen schreef ik op, vooral wanneer er iets mee was.

Soms leek het of ik Tim in mijn droom ontmoette- of hij me zo kon bereiken, van waar hij ook was. Dat had ik eerder met Amore meegemaakt, de fluwelige lieve kater die me jaren na zijn dood nog in mijn dromen bezocht, vooral wanneer ik troost nodig had. Het verrastte me elke keer.

Het lijkt me heerlijk om in dromen meer te kunnen doen. Nu ontvang ik die droom alleen. Dat is me te passief. Hoe zou het zijn om te weten dat je droomt en die droom te kunnen sturen? Dan kon ik meer contact leggen met Tim en de anderen, misschien vinden  ze dat wel fijn.

Er is een woord voor: lucide dromen. Dat komt van de letterkundige en psychiater  Frederik van Eeden; wie zijn werk kent, weet: dat is een aanbeveling.  Haal je ‘lucide dromen’ door Google, dan kom je veel stappenplannen tegen. Oefening baart kunst, is overal de optimistische grondtoon. De helft van het werk doe ik al: het dromendagboek schrijf ik al jaren en mijn intentie is duidelijk. Het zwakke punt is ook in beeld, en dat is mijn geduld.

In de andere dimensie, de ongeziene wereld, de hemel of welk woord ook van toepassing is, tikt de klok anders dan hier. Voor mij duurt een jaar lang. Het liefste zou ik elke week Tim in een droom ontmoeten. Terwijl ik ook weet – als dat al kan, dan ligt Tim waarschijnlijk lekker in de zon te slapen en heel af en toe, op zijn moment, dan droomt hij van mij.

Rouw en Lego voor kinderen

lego_rouw  Op het blog van Yarden las ik een opmerkelijk artikel. Rouwpedagoog Richard Hattink zet zich in om kinderen te helpen met rouwen. Daarvoor gebruikt hij Lego.

Zo leren ze spelenderwijs iets over dood en afscheid en gevoelens. Het lijkt me moeilijk om zoiets uit te leggen.Ooit las ik over een kind waartegen was gezegd dat de gestorven Oma was gaan slapen om nooit meer wakker te worden, en dat kind durfde zelf niet meer te gaan slapen. Want stel je voor.

Maar Richard Hattink durft dus in deze moeilijke situatie te treden. Met Lego dus. In het blog vertelt hij dat de grote fabrikant eigenlijk niets met de dood te maken wilde hebben:

“Lego wil graag geassocieerd worden met lachen en plezier, niet met de dood. Ze hebben duizenden soorten gezichtjes, maar er zijn slechts 6 die verdriet uitdrukken. Bij twee daarvan kan het gezicht ook gedraaid worden in vrolijke stand. Het lukte mij niet om met Lego in gesprek te komen.”

Een gemiste kans – voor Lego. Hattink vond een grote Lego-fan en met hem ging hij uitvaartpakketten bouwen. Creatief en inventief. De Halloweencollectie. Gezichten. Combinaties. Nou, van alles. En nu heeft hij dus van de bestaande blokjes en toebehorens (en de wereld van Lego is enorm groot) enkele pakketten gebouwd. Ze staan op zijn website: RouwenAdvies.nl  Een mooi initiatief.

Wat kwetsbaarheid is

eristroost-nl  De uitdrukking die je dan hoort is: “Begin je er weer aan?” En daar is niet goed het juiste antwoord op te geven. In die uitdrukking zitten veel andere vragen en eigenlijk ook een oordeel. Toen Bertje er pas was en ik dat te horen kreeg, zei ik meestal iets vaags.

Maar waar het om gaat, is kwetsbaarheid.

Toen Bertje in mijn leven kwam, rekende ik uit: gezonde jaren, misschien ziek, ouderdomsproblemen, hoe lang zouden we samen zijn, en hoe lang zou de goede tijd duren? Ik hoopte lang. En ik wist: ik neem het hele pakket, in voor-en tegenspoed. Zo was het ook met Tim geweest.

Toen wist ik dat het waarschijnlijk was dat hij eerst zou gaan. Voor mij. En dat ik dan verdriet zou hebben om het afscheid. Dat kwam dichterbij na zijn eerste TIA in 2013. Er waren momenten dat ik droevig naar hem keek en dacht hoe lang hebben we nog, en dan moest ik huilen. Dat duurde tot ik tegen mezelf zei, dat het misschien nog wel jaren waren en hoe belastend zou het voor Tim zijn als ik elke dag van die lange tijd zou zitten huilen. Toen lukte het te stoppen. Anders ging ik wandelen.

Eerst moest ik er nogal aan wennen dat Bertje gezond is. Dat hij gewoon lag te slapen, terwijl ik al paniekerig werd omdat hij misschien apathisch was en sliep om te vluchten voor de pijn. Bertje sliep. Niets aan de hand.

En nu is er in mij een rustige acceptatie van wat eens gaat komen. Zolang het duurt, is hij gezond en gemakkelijk om voor te zorgen. Elke dag is extra heerlijk daardoor. Juist omdat ik zo goed weet, hoe het ook kan gaan. Tegen ziekte of doodgaan doe je niks. Alleen aanvaarden dat het zo is, en dubbel blij zijn met de goede tijd, waarin gewoon zo bijzonder is.

Waar de herinneringen blijven

tim14december2014    Vandaag besefte ik dat Tim nu langer dan een jaar dood is. Alle eerste keren zonder hem zijn er geweest: de decemberdagen, mijn verjaardag en de zijne, het kwam en het ging en elke keer voelde ik zijn afwezigheid.  En nu?

Vanmiddag keerde ik het matras in de slaapkamer om. Een gewoon klusje dat alle aandacht nodig heeft – en middenin het kantelen schoot er een beeld door me heen. Hoe het ooit was. Tim die voor de drempel van de slaapkamer stopte, keek en miauwde. Dan zijn vastberaden naar binnen wandelen, en meteen op het matras springend, waar ik net onder zat om het te kunnen omdraaien. De herinnering was een bewegende foto en het deed me plezier en verdriet tegelijkertijd.

Weer beneden lag ik even op de bank en dacht: wat deden we dan erna? Samen op de bank? Kwam hij vanzelf bij me, moest ik hem roepen, stond hij bij de bank de miauwen van schiet-op? Ik wist het niet meer. De herinnering was vervaagd. Daar schrok ik van.

Dat vervagen is zegen en vloek tegelijk. De pijn van het gemis vermindert erdoor. Maar daarbij komt weer verdriet om het vergeten. Hoe kan dat? Ik wilde zo graag elke herinnering bewaren, omdat ik zo het leven met Tim kan bewaren. Er zijn veel foto’s, pagina’s vol notities, straks komt een tweede boek uit- en toch… me verzoenen met het vergeten moet ook.

Ik zeg tegen mezelf: straks, als het mijn tijd is, dan mag ik hopelijk naar de Regenboogbrug, en dan staat Tim daar – met de anderen – en dan weet ik alles weer. Dat helpt. En dat Bertje er is.

Allerzielen

amore_liggend  Allerzielen naderde en al ben ik niet katholiek, ik verwachtte er toch iets van. Als op 2 november de overledenen herdacht worden, dan denken die overledenen misschien ook een beetje aan ons.

Die nacht ging ik slapen met de vage hoop – of eerlijker gezegd de verwachting – dat ik een mooie en betekenisvolle droom zou hebben, met als afzender Tim.

Het gebeurde niet.

Wonderen komen zelden op bestelling.

In plaats daarvan droomde ik iets van eigen maaksel: dat ik naar Amore zocht en hem ook vond. Het was een fijne droom, ook wel wat gewoontjes. Bij het ontwaken was ik verrast. Amore was hier voor Tim, dus dat is al lang geleden.

Later op de dag begreep ik het beter. Het verdriet om Tim kan zoveel ruimte in beslag nemen, dat de anderen uit beeld kunnen raken. Amore en Maische, daarvoor Fien, daarvoor Joop. Elk groot afscheid brengt de andere keren terug dat er afscheid was. Soms zijn er nog restjes van. Soms wijst het alleen op de rijkdom van het samenzijn.

Het leven samen

(Lezing bij de Vereniging Kattenzorg Den Haag, 20 oktober 2016)

En nu trek ik de wereld in, om over mijn leven met Tim te vertellen. Ons leven van toen, ooit eens. Het is fijn om hardop te zeggen hoe het was, het heerlijke gezellige knusse leven dat we hadden. En ook begrijp ik steeds meer waarom het zo was. Tim had een behoorlijk medisch pakketje in de laatste jaren, en ik zorgde voor hem.  In het filmpje zeg ik iets over hoe we door de crisis van 2008 kwamen, maar dat heb ik pas later begrepen.

Met terugwerkende kracht begrijp je altijd meer.

Mijn leven met Tim, daar hoort ook het hele droevige bij van het afscheid nemen en het verdriet dat erna kwam. Zelfs de troost die Bertje me biedt, hoort erbij.

Het is steeds weer hetzelfde  voelen wat er te voelen is. Het verdriet wordt minder scherp en de vreugde over alles dat er was, groeit. Er zijn momenten dat ik hem zo mis, mijn lieve geweldige manpoes Tim.